همانطور که میدانیم تصاویر پزشکی در حالت استاندارد در یکی از جهات axial، coronal یا sagittal تصویر برداری می شوند که در نمایشگرهای دو بعدی این تصاویر در راستاهای استاندارد قابل نمایش می باشند. از جهتی باید در نظر داشت که تصاویر در واقع از ارگانهای بدن که هر کدام یک جسم سه بعدی هستند گرفته شده است و در حقیقت در هر کدام از تصاویر دو بعدی ما برشی از یک ارگان سه بعدی مانند مغز، کبد، ریه  یا یک آسیب مانند تومور  نشان داده می شوند و اشرافی به شکل واقعی آن در فضای سه بعدی نداریم. در برخی موارد نیز ممکن است بافت یا ارگان مورد نظر با زاویه ای قرار گرفته باشد که در هیچکدام از نماهای دوبعدی به خوبی مشاهده نشود درحالی که در حالت سه بعدی حجم قابل توجی را اشغال کرده است. بنابراین قابلیت نمایش سه بعدی تصاویر کمک شایانی در تشخیص پزشک یا رادیولوژیست خواهد نمود.  در نرم افزار division  نسخه Pro این قابلیت در اختیار کاربران قرار گرفته است و کاربر می تواند تصاویر دوبعدی استاندارد را به صورت سه بعدی بازسازی نموده و نمایش دهد.

شروع کار

به منظور شروع کار با نمایشگر سه بعدی کاربر باید سری تصاویری که می خواهد به صورت سه بعدی بازسازی شوند را انتخاب نموده روی دکمه مربوط به نمایشگر سه بعدی در نوار ابزار کلیک کند. با ید در نظر داشت که بارگزاری تصاویر به منظور نمایش سه بعدی ممکن است کمی طول بکشد، بدین منظور نوار پیشرفت به کاربر نمایش داده به می شود.

چه تصاویری قابلیت بازسازی سه بعدی ندارند؟

1- سری هایی که تنها یک فریم دارند یا تعداد فریم آنها کم است

2- سریهایی که فریمهای تصاویر همجهت نیستند( مثلا تصاویر axial و  coronal هر دو در یک سری قرار گرفته اند)

ساختار نمایشگر سه بعدی

در نمایشگر سه بعدی، سه پنجره کوچکتر در سمت چپ سه نمای استاندار را نشان میدهند و بازسازی سه بعدی در یک پنجره بزرگتر در سمت راست نشان داده می شود.

شیوه های نمایش سه بعدی تصاویر

الف-نمایش Volume Rendering

در این شیوه نمایش، دیتای تصویر که داده ای سه بعدی است به صورتی بازسازی می شود که حجم سه بعدی در یک زاویه خاص بازسازی شده و قابل نمایش باشد. این روش به ما امکان میدهد که دقیقا تصویر بازسازی شده از مقادیر داده های تصویری را مشاهده نماییم. به طور مثال همانطور که در تصاویر دوبعدی روشنایی با تغییر بافت و خواص فیزیکی تغییر میکند در این نوع نمایش نیز تغییرات روشنایی در حالت سه بعدی نمایش داده می شود. همانطور که در قسمت های بعدی توضیح داده خواهد شد می توانیم بازه روشنایی قابل نمایش را نیز تعیین کرده یا روشنایی نقاط مختلف تصویر را با تفاوت رنگها نشان دهیم.

ب- نمایش Surface

در این شیوه نمایش همانند روش قبلی از روشنایی تصاویر به صورت مستقیم برای نمایش حجم سه بعدی استفاده نمی شود بلکه با درنظر گرفتن یک مقدار آستانه سطح surface یک ارگان یا ناحیه استخراج شده و نمایش داده می شود. مثلا با تنظیم  آستانه به میزان روشنایی بافت استخوانی می توان سطح جمجمه را از تصاویر ct سر استخراج نمود. سطح باز سازی شده در واقع شکل سه بعدی یک ارگان یا ناحیه را نشان میدهد که به تشخیص پزشک کمک خواهد نمود. استخراج surface از تصاویر مقداری طول می کشد بدین منظور نوار پیشرفت به کاربر نشان داده می شود.

 ج- نمایش MPR

در این حالت نمایش سه صفحه مربوط به نماهای استاندارد تصویربرداری (axial. coronal, sagittal)در فضای سه بعدی و در مکان واقیشان نسبت به یکدیگر، نشان داده میشوند. با استفاده از نوارهای قرمز، آبی و سبز که در نمایشگرهای دوبعدی سمت چپ نشان داده  شده اند می توان این سه صفحه را در تصویر جابجا نمود و سه نمارا  در مکانهای مختلف تصویر نسبت به یکدیگر نشان داد. در این قسمت تصویر سه بعدی از اطلاعات موجود از یک نمای استاندارد باز سازی شده و می توان، مثلا وقتی تنها نمای axial موجود است، نماهای coronal و sagittal را با صورت بازسازی شده مشاهده نمود.  

تنظیمات نمایشگر

آستانه روشنایی قابل نمایش

برای نمایش سه بعدی چه از روش Volume Rendering چه از روش Surface نیاز داریم تا آستانه روشنایی تصویر را تعیین کنیم تا برای بازسازی سه بعدی تنها بازه مورد نظر نمایش داده شود. مثلا برای نمایش بافت ها استخوانی باید بازه خاصی را تعیین نمود تا تنها بافت استخوانی تصویر نشان داده شود. تعیین بازه روشنایی توسط ابزار تعیین بازه که در نوار ابزار نمایشگر سه بعدی قابل مشاهده است، انجام می شود. در ابزار تعیین بازه روشنایی مقدار سمت چپ کمترین مقدار روشنایی تصویر و مقدار سمت راست بیشترین روشنایی موجود در تصویر را نشان میدهد. با جابه جا کردن دو دستگیره این ابزار می توان این بازه روشنایی را به بازه دلخواه تغییر داده و نتیجه را در نمایشگر مشاهده نمود. 

* باید توجه نمود برای روش Surface تنها مقدار آستانه دستگیره سمت چپ به منظور استخراج سطح اِعمال می شود.

طیف رنگی Volume Rendering

برای نمایش مقادیر مختلف روشنایی در حالت Volume Rendering می توان یک طیف رنگی در نظر گرفت. در حالت عادی برای نمونه بافت استخوان با پوست و ... با روشنایی های متفاوت از یکدیگر نمایش داده می شوند که نتیجه یک تصویر سیاه و سفید است که قسمتهای با روشنایی پایینتر به رنگ سیاه و مقادیر بالای روشنایی با رنگ سفید نمایش داده می شوند. با اعمال طیف رنگی به نمایشگر، برای نمونه مقادیر مربوط به استخوان را با رنگ آبی و به همین صورت بافتهای دیگر، به جای روشنایی های متفاوت، با رنگهای متفاوت نشان داده می شود. با اعمال طیف رنگی قسمتهای مختلف تصاویر سه بعدی با قدرت تفکیک بالاتری نمایش داده می شوند.


ابزارهای کار با نمایشگر سه بعدی

ابزار تنظیم window level

کاربر با انتخاب این ابزار می تواند همانند تصاویر دوبعدی window level را تغییر داده تا به میزان کنتراست و روشنایی دلخواه دست یابد.


ابزار تنظیم آستانه روشنایی

هنگامی که این ابزار فعال شود، آستانه های روشنایی قابل نمایش، که در بالا توضیح داده شد، را می توان با نگه داشتن کلیک چپ ماوس روی تصویر و جابجا کردن آن همانند window level تنظیم نمود.

ابزار جابجایی      

با استفاده از این ابزار کاربر می تواند تصویر بازسازی شده را در فضای سه بعدی جابجا نموده و بخش دلخواهی از تصویر را مشاهده نماید.

ابزار چرخش

با استفاده از این ابزار کاربر می تواند بازسازی سه بعدی تصویر را چرخانده و آن را از زوایای متفاوت مشاهده نماید.

ابزار بزرگنمایی

با انتخاب این گزینه کاربر می تواند تصویر سه بعدی بازسازی شده را بزرگتر کرده و ناحیه خاصی از تصویر را با جزئیات بیشتری بررسی نماید.